Jeśli prowadzisz sieć franczyzową, pewnie wiesz, jak wiele potrafi dziać się za kulisami takiej współpracy. Gdy natomiast pojawia się temat wypowiedzenia umowy franczyzowej, emocje potrafią wejść na jeszcze wyższy poziom. Nagle okazuje się, że to, co miało być spokojnym procesem, może zamienić się w źródło nieporozumień. Właśnie dlatego ważne jest, żebyś dobrze wiedział, jakie masz prawa i obowiązki, a co więcej mógł przejść przez cały proces bez stres i  niepotrzebnych konfliktów.

Wypowiedzenie umowy franczyzowej. Co wolno franczyzodawcy?

Zanim zrobisz jakikolwiek krok, otwórz umowę. Brzmi banalnie, ale to naprawdę tam kryją się wszystkie odpowiedzi dotyczące okresów wypowiedzenia, zasad informowania drugiej strony i sytuacji, w których rozwiązanie umowy w ogóle jest możliwe. Wiele sporów, które później ciągną się miesiącami, zaczyna się właśnie od drobiazgów – niedotrzymanego terminu, złego sposobu przekazania pisma czy niewłaściwego uzasadnienia.

Jeśli umowa przewiduje wcześniejsze wypowiedzenie, jesteś w komfortowej sytuacji. Kiedy jednak takiego zapisu brakuje, sytuacja robi się bardziej skomplikowana. Właśnie wtedy wchodzą w grę przepisy dotyczące zobowiązań i ogólne zasady prawa cywilnego. Zdarza się też, że franczyzobiorca wypowiada umowę natychmiast, powołując się na Twoje zaniedbania. Na przykład nie otrzymał wsparcia, o którym była mowa, albo nie dostał materiałów potrzebnych do prowadzenia działalności. Jeśli tak było naprawdę, ma prawo domagać się zakończenia współpracy „tu i teraz”. Warto więc uczciwie odpowiedzieć sobie: czy wywiązałem się ze wszystkiego, co obiecałem w umowie? Jeżeli tak, Twoja pozycja jest stabilniejsza. Jeśli nie, przygotuj się na rozmowy o ewentualnych roszczeniach.

Obowiązki franczyzodawcy przy zakończeniu współpracy

Rozwiązanie umowy to nie tylko wręczenie pisma i zamknięcie rozdziału. Po tej decyzji czeka Cię jeszcze sporo praktycznej pracy. Trzeba rozliczyć wszystkie opłaty, ustalić, jak i kiedy franczyzobiorca przestanie korzystać z Twojego know-how i oznaczeń, a także dopilnować, by materiały marketingowe zniknęły z jego punktu sprzedaży. Jeżeli w umowie pojawił się zakaz konkurencji, pamiętaj, że on również „idzie za Wami”, nawet po rozwiązaniu współpracy. Ale żeby dało się go skutecznie egzekwować, musi być dobrze opisany z konkretnym czasem trwania i realnym uzasadnieniem. Zbyt szeroki lub nieprecyzyjny zakaz może zostać po prostu zakwestionowany. Warto też trzymać w jednym miejscu dokumenty potwierdzające, że zrobiłeś wszystko, do czego byłeś zobowiązany: przekazałeś materiały, szkoliłeś, wspierałeś. To często oszczędza sporo nerwów, zwłaszcza gdy rozmowa z byłym partnerem zaczyna skręcać w stronę roszczeń.

Jak wygląda wypowiedzenie umowy franczyzowej w praktyce?

W teorii to tylko pismo i data. W praktyce zaś kilka ważnych kroków, które warto mieć pod kontrolą. Sprawdzasz, czy wypowiedzenie zostało złożone tak, jak przewiduje umowa. Jeżeli franczyzobiorca składa wypowiedzenie, patrzysz, czy zachował termin i formę. Jeśli nie, to możesz je uznać za nieskuteczne. Kiedy to Ty wypowiadasz umowę, obowiązują Cię te same zasady. Musisz wskazać powód, zachować formę pisemną, a jeśli rozwiązujesz umowę z powodu naruszeń, mieć na to dowody. Raporty, maile, brak opłat, nieprzestrzeganie standardów mogą okazać się niepotrzebne. Wypowiedzenie umowy nigdy nie powinno być impulsywną decyzją. To nie wiadomo z mediów społecznościowych, którą można skasować. Każdy błąd formalny może otworzyć drugiej stronie drogę do odszkodowania.

Konsekwencje prawne dla franczyzodawcy

Źle przeprowadzone wypowiedzenie potrafi naprawdę skomplikować życie franczyzodawcy. Jeśli nie dopilnujesz terminów albo zbagatelizujesz formę pisemną, franczyzobiorca może zarzucić Ci naruszenie umowy. Czasem wystarczy jedna pominięta formalność, żeby cała sytuacja zaczęła zmierzać w stronę sporu. Franczyzobiorca ma również prawo żądać odszkodowania, jeśli wykaże, że poniósł szkodę w wyniku Twoich decyzji. To działa też odwrotnie, jeśli po drugiej stronie doszło do naruszeń, również możesz domagać się rekompensaty. Warto pamiętać jeszcze o jednej rzeczy: umowa franczyzy w Polsce wciąż jest umową nienazwaną. Nie regulują jej żadne osobne przepisy. W razie sporu obie strony odwołują się do kodeksu cywilnego, zasad współżycia społecznego i zapisów, które same wpisały do umowy. Dlatego właśnie tak ważne jest, aby była napisana w sposób przemyślany i szczegółowy.

Wypowiedzenie umowy franczyzowej to niełatwy moment, ale da się przez niego przejść spokojnie, jeśli działa się świadomie i w zgodzie z umową. Jako franczyzodawca musisz zadbać o formalności, rozliczenia, zapisy dotyczące know-how czy zakazu konkurencji, a przede wszystkim o zabezpieczenie swoich interesów. Gdy wiesz, jakie masz prawa i obowiązki, unikasz niepotrzebnych kosztów i sporów. A to w sytuacji zakończenia współpracy bywa naprawdę bezcenne.